καιρός για εναλλακτικές πολιτικές χωρίς ταμπού

 

5+1 σύντομες σκέψεις για την κρίση στην Κύπρο

Νίκος Σκούταρης

 

Λόγω των ερευνητικών μου ενδιαφερόντων, παρακολουθώ τις πολιτικές εξελίξεις στην Κύπρο τα τελευταία εννέα χρόνια. Παρά τη στενή μου επαφή με το νησί, αιφνιδιάστηκα από την κατάρρευση του «κυπριακού οικονομικού θαύματος». Προσπαθώντας λοιπόν κι εγώ να κατανοήσω τι συνέβη, καταθέτω για συζήτηση 5+1 σύντομες σκέψεις για την κρίση.

 

Τι(ς) πταίει;

Παρότι υπάρχουν καταλληλότεροι για να εξηγήσουν τις αιτίες της κατάρρευσης, νομίζω ότι είναι κοινώς αποδεκτό πως η κυπριακή οικονομία οδηγήθηκε σε αυτή τη δύσκολη θέση λόγω ενός συνδυασμού αιτιών. Πρώτον, είναι προφανές ότι ο τραπεζικός της τομέας ήταν υπερτροφικός. Όμως, όπως σωστά σημείωσαν αρκετοί αναλυτές, δεν είναι ο μόνος εντός της Ε.Ε. Κράτη-μέλη όπως η Μάλτα, η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο διαθέτουν εξίσου υπερμεγέθεις τραπεζικούς τομείς. Ωστόσο στην Κύπρο φαίνεται ότι το πρόβλημα βιωσιμότητας του τραπεζικού τομέα οφείλεται εν πολλοίς σε επιλογές υψηλού ρίσκου που έκαναν ορισμένες τράπεζες τα τελευταία χρόνια και στην έκθεσή τους σε τοξικά ελληνικά ομόλογα. Δεν είναι όμως μόνο αυτή η αιτία που οδήγησε την κυπριακή οικονομία σε αυτό το πρωτοφανές αδιέξοδο. Ευθύνες θα πρέπει να επιμεριστούν και στην πολιτική ηγεσία των τελευταίων πέντε ετών. Σίγουρα, η παγκόσμια οικονομική κρίση συνέτεινε στη δημιουργία του ελλείμματος της τάξης του 7% που κληροδότησε η κυβέρνηση του Δημήτρη Χριστόφια τον τελευταίο χρόνο της διακυβέρνησής της. Ταυτόχρονα όμως, μια σειρά κακές επιλογές, κωλυσιεργίες και πραγματικές καταστροφές όπως το Μαρί έφεραν σε βαθιά κρίση την οικονομία. Στην τελική φάση του δράματος, το γεγονός ότι η κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη δεν είχε προβλέψει ότι θα τεθεί το ζήτημα του κουρέματος έπαιξε και αυτό τον ρόλο του.

 

Το κούρεμα

Ανεξαρτήτως του ψυχοδράματος που εκτυλίχτηκε μέχρι την τελική συμφωνία, το κούρεμα στο οποίο τελικά συμφώνησε η κυβέρνηση Αναστασιάδη είναι μάλλον καλύτερη λύση από την πρόταση του Eurogroup που καταψήφισε η κυπριακή Βουλή, δεδομένου ότι προστατεύονται οι καταθέσεις κάτω των 100.000 ευρώ. Οι τεκτονικές αλλαγές όμως που επιφέρει στο οικονομικό περιβάλλον της Κύπρου είναι το ίδιο καταστροφικές. Η Κύπρος για το προβλεπόμενο διάστημα δεν θα είναι ένα θελκτικό χρηματοπιστωτικό κέντρο. Ο συγκεκριμένος τομέας που αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά της κυπριακής οικονομίας και πρόσφερε εργασία σε ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού της έχει δεχτεί ένα καίριο πλήγμα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ούτως ή άλλως η Κυπριακή Δημοκρατία (Κ.Δ.) θα έπρεπε να αναθεωρήσει το θεσμικό πλαίσιο και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς του χρηματοπιστωτικού της τομέα. Η απόφαση όμως του Eurogroup για κούρεμα των καταθέσεων που οδηγεί de facto στη συρρίκνωσή του ενέχει χαρακτηριστικά «σοκ και δέους». Από την άλλη, είναι επίσης αλήθεια ότι η επιλογή να πληγούν κατά σειρά οι μέτοχοι, οι πιστωτές (ομολογιούχοι) των συγκεκριμένων τραπεζών και οι καταθέτες για το ποσό των καταθέσεών τους που ξεπερνά το όριο εγγυημένων καταθέσεων των 100.000 ευρώ είναι κοινωνικά πιο δίκαιη από τα μέτρα που πλήττουν οριζόντια τα μέσα και χαμηλά εισοδήματα όπως οι μειώσεις μισθών, οι αυξήσεις Φ.Π.Α. κτλ. Πολύ φοβάμαι όμως ότι για να αντιμετωπιστεί η δίνη στην οποία μπήκε η κυπριακή οικονομία μετά την απόφαση του Eurogroup, η λήψη επιπρόσθετων οριζόντιων μέτρων έχει απλώς μετατεθεί για λίγο αργότερα.

 

ΧΡΟΝΟΣ, τεύχος ΜΗΔΕΝ, σελ. 65 < προηγ. σελίδα     |     επόμ. σελίδα >