ζωή και ελευθερία

 

Γιώργος Χουλιάρας

 

Ο θάνατος αποτελεί την ύπατη μορφή λογοκρισίας.

Η καταδίκη σε θάνατο του Παλαιστίνιου ποιητή Άσραφ Φαγιάντ στη Σαουδική Αραβία είναι ο λόγος της Επί λέξει διαμαρτυρίας και αναγνώσεων αλληλεγγύης στις 14 Ιανουαρίου 2016. Πρόκειται για μία από περισσότερες από 120 αντίστοιχες εκδηλώσεις σε περισσότερες από σαράντα χώρες, που διοργανώθηκαν έπειτα από πρωτοβουλία του Διεθνούς Φεστιβάλ Λογοτεχνίας του Βερολίνου, γνωστού για τις πρωτοβουλίες του υπέρ των προσφύγων, ως συνέχεια της έκκλησης για «Ζωή και ελευθερία για τον Άσραφ Φαγιάντ» που συνυπογράφουν συγγραφείς και φορείς υπεράσπισης της ελευθερίας της έκφρασης, όπως το διεθνές PEN. Αναγνώσεις και εκδηλώσεις διοργανώθηκαν από την Αυστρία έως την Κένυα, τη Νιγηρία, τη Μίανμαρ και το Πακιστάν, από Αιγύπτιους, Παλαιστίνιους και Τουρκοκύπριους καλλιτέχνες και συγγραφείς, μεταξύ άλλων.

Υπάρχει ζωή χωρίς ελευθερία; Μόνον όταν «τακτικά» επιλέγει κανείς τη ζωή ως προϋπόθεση για τη μετέπειτα απόκτηση της ελευθερίας. Υπάρχει ελευθερία χωρίς ζωή; Μόνον όταν «στρατηγικά» επιλέγει κανείς να θυσιάσει τη ζωή υπέρ της ελευθερίας.

Το σωτήριο και δίσεκτο έτος 2016 ξεκίνησε με εκτελέσεις 47 ατόμων το Σάββατο, 2 Ιανουαρίου, στη Σαουδική Αραβία. Ένας από αυτούς ήταν ο Σιίτης θρησκευτικός και πολιτικός ηγέτης Νιμρ αλ-Νιμρ, η εκτέλεση του οποίου και τα γεγονότα που ακολούθησαν οδήγησαν στη διακοπή διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ιράν. Τουλάχιστον 157 άτομα είχαν ήδη εκτελεστεί, πολλά με αποκεφαλισμό, το 2015. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο αριθμό εκτελέσεων στη Σαουδική Αραβία τις τελευταίες δύο δεκαετίες, που αντιστοιχεί σε σκλήρυνση του καθεστώτος υπό μια νέα ηγετική γενιά, η οποία έτσι φαίνεται να επιχειρεί να αντιμετωπίσει την εσωτερική αμφισβήτηση στην απουσία εκδημοκρατισμού σε περιβάλλον γεωπολιτικών εξελίξεων στην περιοχή. Σε συνθήκες εσκεμμένης μείωσης της τιμής του πετρελαίου, ειδικό βάρος έχει η υπέρβαση της αντιπαράθεσης Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία σε Σαουδική Αραβία και Τουρκία, σε συνδυασμό με τις Ρωσο-Δυτικές προσπάθειες καταστολής –μετά την επίθεση στο Παρίσι– του λεγόμενου Ισλαμικού Χαλιφάτου, που δεν δίστασε να κάψει ζωντανούς σε πλατεία στη Μοσούλη μαχητές του που είχαν υποχωρήσει χάνοντας τη μάχη για το Ραμάντι.

Γεννημένος το 1980 και με παλαιστινιακή καταγωγή από τη Λωρίδα της Γάζας, ο Άσραφ Φαγιάντ είχε δραστηριοποιηθεί στον εικαστικό χώρο, ιδίως ως επιμελητής εκθέσεων που ανέδειξαν νέους καλλιτέχνες από τη Σαουδική Αραβία τόσο στη χώρα τους όσο και στην Ευρώπη, φέρνοντάς τους σε επαφή με τη Μπιενάλε της Βενετίας και τη Γκαλερί Τέιτ στο Λονδίνο. Δεν προκύπτει, επομένως, ότι είναι κάποιος που καταδικάστηκε “συμπτωματικά”, αλλά προς παραδειγματισμό και τρομοκράτηση.

Ο Φαγιάντ καταδικάστηκε σε θάνατο στις 17 Νοεμβρίου 2015 για το «έγκλημα της αποστασίας» (από την ισλαμική πίστη), χωρίς να του έχει επιτραπεί πρόσβαση σε δικηγόρο κατά τη διάρκεια της κράτησης ή της δίκης του. Την καταδίκη του σε θάνατο αποφάσισε σαουδαραβικό δικαστήριο, με νέα σύνθεση, μετά την απόρριψη έφεσης για την προηγούμενη καταδίκη του, τον Μάιο του 2014, σε τέσσερα χρόνια φυλάκιση και ποινή μαστίγωσης 800 φορές. Είχε αρχικά συλληφθεί τον Αύγουστο του 2013, αποφυλακίστηκε με εγγύηση και συνελήφθη πάλι τον Ιανουάριο του 2014.

Το βιβλίο ποίησης του Άσραφ Φαγιάντ, με τίτλο Οδηγίες εντός (όπως αναγράφουν, λόγου χάριν, διάφορες συσκευασίες), στο οποίο στηρίχθηκε η καταδίκη του –με μαρτυρίες, όπως λέγεται, ενός καταγγέλλοντος και δύο μελών της θρησκευτικής αστυνομίας– είχε εκδοθεί το 2008 από εκδοτικό οίκο στον Λίβανο. Εκτός από αποκήρυξη του Ισλάμ, ο Φαγιάντ επίσης κατηγορείται για βλασφημία και προώθηση της αθεΐας μέσω της συλλογής ποίησής του, κατηγορίες τις οποίες έχει αρνηθεί.

Οι διοργανωτές του διεθνούς κινήματος αλληλεγγύης ζητούν την παρέμβαση βασικών συμμάχων της Σαουδικής Αραβίας, όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, για την απελευθέρωση του ποιητή ως πρώτο βήμα στο ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ζητούν επίσης από τα Ηνωμένα Έθνη την αναστολή της προκλητικής συμμετοχής του σαουδαραβικού βασιλείου στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, ως αποτέλεσμα ψηφοθηριών με το Ηνωμένο Βασίλειο (σύμφωνα με αποκαλύψεις των Wikileaks).

Φίλοι του Φαγιάντ συνδέουν την καταδίκη του με την εκ μέρους του ανάρτηση στο διαδίκτυο σκηνής δημόσιου μαστιγώματος από τη θρησκευτική αστυνομία στη σαουδαραβική πόλη όπου συνελήφθη.

Δώσε μου την ελευθερία να γνωρίζω, να αρθρώνω και να επιχειρηματολογώ ελεύθερα σύμφωνα με τη συνείδησή μου πάνω από όλες τις ελευθερίες, γράφει ο Τζον Μίλτον στη μπροσούρα του «Αρεοπαγιτικά», που κυκλοφόρησε στις 23 Νοεμβρίου 1644, εν μέσω εμφυλίου πολέμου στην Αγγλία.

Πεντακόσια χρόνια μετά την Ουτοπία του Τόμας Μορ, που αποκεφαλίστηκε στις 6 Ιουλίου 1535, 500 χρόνια μετά τον θάνατο του Ιερώνυμου Μπος, 400 χρόνια μετά την απαγόρευση του έργου του Κοπέρνικου και τον θάνατο του Σαίξπηρ, ένας ποιητής, ένας γόνος προσφύγων καταδικάστηκε για το έργο του σε θάνατο. Ασφαλώς δεν έχουμε δικαίωμα να βλέπουμε το ζήτημα από μια θέση υποτιθέμενης ανωτερότητας. Ασφαλώς η αντίθεσή μας δεν μπορεί να πάρει τη μορφή ισλαμοφοβίας, ειδικά για εμάς τους Έλληνες, καθώς τα κείμενα του Αριστοτέλη και άλλων προγόνων της γλώσσας μας διέσωσαν σε πολύ δύσκολες συνθήκες το αραβικό Ισλάμ κατά την κλασική περίοδό του.

Ο θάνατος αποτελεί την ύστατη μορφή λογοκρισίας.

Υπάρχει έκφραση χωρίς ελευθερία; Υπάρχει ελευθερία χωρίς έκφραση;

 

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

αλογοκρισίες
http://chronosmag.eu/index.php/g-ls-lgs.html

 

http://www.worldwide-reading.com/archiv-en/14-01-2016-worldwide-reading-of-selected-poems-and-other-texts-in-support-of-ashraf-fayadh?set_language=en

http://www.pen-international.org/11/2015/saudi-arabia-sentences-poet-to-death/

files/chronosmag/themes/theme_one/faviconXronos.png

  ΧΡΟΝΟΣ 33 (1.2016)