Η «θεσμική μνήμη του ελληνικού Ολοκαυτώματος» και η γελοιοποίηση της χώρας

Εμπνεόμενος από τις τελευταίες εξελίξεις, θα ήθελα να κλείσω με μια επισήμανση. Όπως διαπιστώσαμε, ο κήπος της ανωμαλίας του αναθεωρητισμού φανερώνει πολλά κοινά στοιχεία ως προς τα ζιζάνια και τα σαπρόφυτα που ευδοκιμούν εκεί – εξαιτίας της άγνοιας, της αδιαφορίας, της ανοχής ή της αμηχανίας των καθ’ ύλην αρμοδίων. Ως εκ τούτου λειτουργεί, φουντώνει, κάνει μεταστάσεις σύμφωνα με ορισμένους κανόνες. Ταυτόχρονα όμως διακρίνουμε πολλές ιδιαιτερότητες που προσφέρονται ως προσωποπαγείς case studies εφόσον συνδέονται με συγκεκριμένα πρόσωπα με επιρροή σε συγκεκριμένο γεωγραφικό, κοινωνικό, «ιδεολογικό» ή και διοικητικό χώρο. Ενδεικτικά αναφέρω τον αναθεωρητισμό buffo, δηλαδή μπουφόνικο, του Μπερλουσκόνι, τον αναθεωρητισμό brutalo του Πλεύρη και των οργανωμένων οπαδών του, κι ακόμη τον αναθεωρητισμό του Ίρβινγκ με συχνά οβιδιακές μεταμορφώσεις, που –ίσως ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο– αγκαλιάζεται δυστυχώς από μέρος του εκδοτικού και πολιτικού mainstream (και) της χώρας μας.

Σε ό,τι μας αφορά, δεν μπορώ να μην αναφερθώ στο παγκοσμίως μοναδικό φαινόμενο αναθεωρητισμού, που ζει και θεριεύει εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα, ενώ μόλις πρόσφατα (11.3.2013) κατονομάστηκε δημοσίως ως «το πρόβλημα που λέγεται Φωτεινή Τομαή» (http://www.cohen.gr). Πράγματι, η κ. Τομαή (πρώην Κωνσταντοπούλου), από τη θέση της προϊσταμένης του Διπλωματικού Αρχείου του ΥΠ.ΕΞ. –και με γερές διασυνδέσεις στο πολιτικό, κοινωνικό και εκδοτικό κατεστημένο–, προσπαθεί με τρόπο πρωτόγνωρο για τα Αρχεία δημοκρατικής χώρας να χειραγωγεί την έρευνα της σύγχρονης ιστορίας, στον βαθμό που την ενδιαφέρει, χρησιμοποιώντας τις πολύτιμες συλλογές ενός κρατικού αρχείου δίκην προσωπικής «προίκας». (Πρβλ., π.χ., Αντώνη Λιάκο, Χάγκεν Φλάισερ, Γιάννη Στεφανίδη, στην Αthens Review of Books, Ιανουάριος 2010: goo.gl/EbmyN, και τη σχετική συζήτηση στα επόμενα τεύχη της ARB.)

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’90, η κ. Τομαή ανακάλυψε ένα επιμέρους πεδίο δράσης: την ιστορία των Ελληνοεβραίων και της Σοά την οποία αξιοποιεί με τρόπο που βολεύει την ίδια, καθώς και –υποτίθεται– το ελληνικό κράτος, όπως καταγγέλλει το προαναφερθέν μπλογκ (και όχι μόνο). Και τώρα πάλι προσπαθεί –και το καταφέρνει σε ανησυχητικό βαθμό– να χτίσει μια «θεσμική μνήμη του (ελληνικού) Ολοκαυτώματος», χρησιμοποιώντας όρους, στερεότυπα και ηρωοποιητικές εκδοχές ενός εθνικισμού του 19ου αιώνα, όπως η συνάδελφος Άννα Μαρία Δρουμπούκη ανέλυσε εύστοχα και τεκμηριωμένα στο Books’ Journal (goo.gl/wLwmN). Πράγματι, η ανεπάρκεια της «εμπειρογνώμονος» προϊσταμένης έχει αποδειχθεί πολλάκις με επιστημονικοφανή άρθρα, συγγράμματα, συνεδριακά χάπενινγκ και «ντοκιμαντέρ», που αποτελούν αστείρευτη πηγή λαθών, ανακριβειών, υπερβολών, διαστρεβλώσεων, αλλά και μπόλικου (αθέλητου) χιούμορ...

Με εντυπωσιακή επιμονή, η κ. Τομαή έχει αναλάβει να εξωραΐσει τις ελληνοεβραϊκές σχέσεις διαστρεβλώνοντας ή αποσιωπώντας «άβολα» γεγονότα, προβληματικές όψεις της διμερούς συνύπαρξης (όχι μόνο κατά την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου) – αναπαράγοντας επικίνδυνες «πατριωτικές» μυθολογίες, από τις οποίες η ιστοριογραφία μας προσπαθεί απελπισμένα να απαλλαγεί. Σταχυολογώ τα ευφάνταστα μυθεύματα, π.χ. για «νέο Κούγκι και Μεσολόγγι» στο Άουσβιτς. Με όλα αυτά όμως, που εδώ και χρόνια καταγγέλλονται από τους πράγματι ειδικούς, δεν θα έπρεπε να είχαν προβληματιστεί οι αρμόδιοι προϊστάμενοι προ πολλού;

Εντούτοις, ζήσαμε μόλις πρόσφατα το προσωρινό αποκορύφωμα του μοιραίου τραγέλαφου. Αντί να «μαζέψει» κάποιος την υπερφίαλη πρεσβευτή Α΄ –ήδη «Επικεφαλής της Ελληνικής Αντιπροσωπείας στο ITF» [Taskforce for International Cooperation on Holocaust Education, Remembrance and Research (www.holocausttaskforce.org)], καθώς και «Πρόεδρο της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την Υλοποίηση της Ελληνικής Έκθεσης στο Άουσβιτς» κ.λπ. κλπ.–, η κ. Τομαή απροσδόκητα απέκτησε και άλλο οφίκιο το οποίο δεν έχουν καθιερώσει ούτε οι άλλοτε θύτες Γερμανοί και Αυστριακοί! Ορίστηκε δηλαδή με υπουργική απόφαση και στην άρτι δημιουργηθείσα θέση της «ειδικής απεσταλμένης» σε θέματα Ολοκαυτώματος (Το Βήμα, 5.2.2013). Πέρα από τις στρατευμένες πένες που ξέσπασαν σε διθυράμβους, υπήρξαν σφοδρότατες αντιδράσεις, ενώ οι κυρίως θιγέντες, η εβραϊκή κοινότητα δηλαδή, είναι ένα καζάνι που βράζει για την εν λόγω απόφαση.

Τελικά όμως διαφαίνεται (άπλετο) φως στο τέλος του τούνελ… Μετά από πολλές καθυστερήσεις, δημοσιεύθηκε πρόσφατα η απόφαση 525/2013 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που καταδικάζει την κ. Τομαή για προσβολή πνευματικών δικαιωμάτων – κρίνοντας ότι ένα βιβλίο της αποτελεί «σε πλείστα σημεία σχεδόν αυτολεξεί […] προσαρμογή του έργου των εναγόντων και όχι προϊόν της δικής της διάνοιας». Επιπλέον όμως, εδώ και έναν χρόνο, οι ίδιοι ενάγοντες (Ελένη Κεφαλοπούλου και Άρης Φωτιάδης) έχουν καταθέσει μήνυση με την οποία αποδίδονται στην κ. Τομαή οι αξιόποινες πράξεις της πλαστογραφίας και της απάτης – τις οποίες φέρεται πως τέλεσε για να καλύψει την αναφερθείσα πράξη της προσβολής πνευματικής ιδιοκτησίας. Σε περίπτωση καταδίκης, πρόκειται δηλαδή πλέον για ποινικό αδίκημα ιδιαίτερης απαξίας.

Κατά συνέπεια, για να αποφευχθεί η γελοιοποίηση της χώρας μας, την οποία η κ. Τομαή εξακολουθεί να «εκπροσωπεί» πολλαπλώς στο διεθνές στερέωμα, οι θιγείσες συλλογικότητες –ιδίως ιστορικοί και Ελληνοεβραίοι– πρέπει να αναλάβουν δράση με κοινή παρέμβαση στον προφανώς παραπληροφορημένο υπουργό Εξωτερικών!

 

Αντί επιλόγου

  • Με την παραπάνω προτροπή έληξε, στις 14 Μαρτίου, η σχετική ομιλία του γράφοντος στο κατάμεστο Αμφιθέατρο Αργυριάδη του κεντρικού κτιρίου του Πανεπιστημίου Αθηνών.
  • Στις 2 Απριλίου, ο δημοσιογράφος Ζαν Κοέν έγραψε στο μπλογκ του, μεταξύ άλλων: «Στις 25 Ιανουαρίου φέτος το πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών […] καταδίκασε την υπεύθυνη του Αρχείου του ΥΠΕΞ και προσφάτως τοποθετηθείσα εκπρόσωπο της Ελλάδας στο ITF (Task Force for International Cooperation on Holocaust Education) κ. Φωτεινή Τομαή […] για κλοπή πνευματικών δικαιωμάτων του βιβλίου που εξέδωσε η κ. Τομαή […]. Σύμφωνα με την απόφαση, μεταξύ άλλων, η κ. Τομαή πρέπει να πληρώσει στους αρχικούς συγγραφείς το ποσό των 20.000 ευρώ και να δημοσιεύσει την απόφαση σε δύο πανελλαδικής κυκλοφορίας εφημερίδες. […] Προσωπικά το τελευταίο που με ενδιαφέρει σε αυτή τη ζωή είναι τα νομικά προβλήματα της κ. Τομαή. Αυτό όμως που με ενδιαφέρει απόλυτα είναι δύο πράγματα. Πρώτον, το γεγονός ότι η εν λόγω κυρία προσπαθεί να ξαναγράψει την τραγωδία της εξόντωσης των Ελλήνων Εβραίων κατά τη διάρκεια της κατοχής […]. Δεύτερον, κατά πόσον είναι σωστό ένα άτομο με τέτοια νομικά προβλήματα και καταδίκη μπορεί να εκπροσωπεί την Ελλάδα στο ITF».
  • Tην επομένη, 3 Απριλίου, σε μια εκδήλωση στο Πνευματικό Κέντρο της Ισραηλίτικης Κοινότητας Αθηνών, οι συνέπειες της παρέμβασης αυτής δεν είχαν φανεί ακόμα. Η κ. Τομαή –με αναφορά σε όλα σχεδόν τα βαρύγδουπα αξιώματά της– είχε λάβει τιμητική πρόσκληση προτού σκάσει η βόμβα. Ως εκ τούτου, προφανώς είχε επιλέξει (ή τουλάχιστον εγκρίνει) το πάνελ, έτσι ώστε να μην αντιμετωπίσει δυσκολίες. Και έτσι έγινε. Ο συντονιστής μάλιστα, έμπειρος δημοσιογράφος σε μεγάλη εφημερίδα, αφαιρούσε συστηματικά τον λόγο από κάθε αντιφρονούντα. Κρίμα.

Η μάχη για την κάθαρση συνεχίζεται.

 

σελ. 4 (από: 4) ΧΡΟΝΟΣ 01 (05.2013) < προηγ. σελίδα     |     επόμ. άρθρο >